Stunt vliegeren met weinig wind

Voor veel trick vlieger piloten is het vliegen met weinig wind, het leukste wat er is. Veel tricks zijn makkelijk uit te voeren en met korte lijntjes is het makkelijk te blijven vliegen. Voor STACK piloten ligt het iets moeilijker. In een wedstrijd routine moet je met de vlieger verschillende figuren vliegen. Door je routine heb je, jezelf vast gelegd en moet je vlieger echt goed vliegen en genoeg druk in het zeil opbouwen om nog precies te vliegen en nog “snappy” hoeken te maken. De kunst van het vliegen met weinig wind is dan ook extreem ontwikkeld in de Ultra Light en Super Ultra Light vliegers van wedstrijd piloten. Vliegeren met weinig wind heeft te maken met twee elementen: de piloot en zijn techniek en het materiaal. Het materiaal aspect zal ik hieronder belichten, aan de hand van mijn eigen bevindingen met de ontwikkeling van mijn eigen vliegers.

Gewicht besparing

Bij de vliegers speelt gewicht een grote rol, gewichtsbesparing moet gebeuren in de materialen welke gebruikt worden, vaak scheelt het maar enkele grammen, maar elke gram telt mee. Het verschil tussen wel of niet kunnen vliegen zit vaak tussen de 5 en 10 gram. Een goede indoor vlieger (spanwijdte 2 meter) weegt minder dan 130 gram, 140 gram is dan al te zwaar.

Zeil van de vlieger moet gemaakt zijn van een polyester spinnaker. Deze stof weegt ongeveer 31 a 34 gram per vierkante meter. Gewoon spinnaker nylon weegt meer dan 40 gram/ m2.

Onderdelen in de vlieger. Een dop kun je korter maken door het uiteinde af te knippen. Stoppers, c-clips kunnen vervangen worden door ringen slang, bijvoorbeeld het stuk afgeknipt van de stopper. De flexibele dwars verbinders kunnen een maatje kleiner gekozen worden. Een standaard APA connector weegt net zoveel als 4 Tiny APA connector. Het kruisstuk kan vervangen worden door een dikke dop met een gat of een stand-off connector met een extra gat erin.

Frame De grootste gewichtsbesparing. Als eerste kunnen de whiskers een maatje dunner. Voor de lange whiskers 24 cm en langer 2 of 2,5 mm koolstof staf voor de korte varianten misschien wel 1,5 mm. Let op dat de whiskers op een gegeven moment heel erg snel gaan breken, je bent dan een maatje te dun gegaan.

Het frame van de vlieger zal grotendeels bestaan uit gewikkelde stokken. Deze stokken zijn gewikkeld op een taps toelopende mal en hierna gebakken in een oven. Hierdoor is het mogelijk stokken te maken een zeer dunne wanddikte en taps toelopen. De stokken zijn stijf waar ze stijf moeten zijn en minder stijf aan het uiteinde, maar hier wordt de stok ook minder belast, materiaal waar het nodig is. Er zijn twee fabrikanten welke de stokken op de markt brengen beide zijn Amerikaanse bedrijven; Sky Shark en Avia sport. De laatste fabrikant levert de stijfste stokken in verhouding met hun gewicht. Tijdens mijn ontwikkeling van de DEvotion en DEsire SUL en UL, merkte ik dat de gewikkelde stijve stok niet  overal in de vlieger goed werkt. De fabrikant Carbon Prince, een Nederlandse fabrikant heeft een zeer bruikbaar 6mm en 5 mm dunwandige stok op de markt. De stokken zijn zwaarder dan de gewikkelde stokken echter is de stok verkrijgbaar in lange lengtes en een verbindingsbus wordt dan overbodig. Een verbindingsbus weegt al gauw een paar gram en is een zwak punt in het frame.

In de volgende tabellen kun je zien wat voor stokken op de markt zijn met hun gewicht, stijfheid en prijs en in de tweede tabel geef de stokken waarmee ik goed resultaat heb in de DEvotion en DEsire UL.

Lichte vlieger stokken vergelijkingstabel (lengte van stokken zijn 82,5 cm)

merk model specificatie gewicht in gram stijfheid N/A prijs in guldens
Avia sport Skinny taps toelopend 7,7 1,181 22,00
Avia sport Super Skinny taps toelopend 11,5 0,735 25,00
Sky Shark 2PT taps toelopend 8 0,8 24,50
Sky Shark 3PT taps toelopend 11,5 0,45 24.50
Sky Shark 100 recht 13 0,55 20,25
Sky Shark 200 recht 15 0,45 20,25
Carbon Prince 5 x 3.5 mm recht 10,8 8,14
Carbon Prince 6 x 4.7 mm recht 11,1 11,42

(hoe lager het getal onder stijfheid, des te stijver is de stok)

Frame gebruikt in de DEsignkites serie

vlieger staander leading edge onderspanner bovenspanner whiskers
Devotion UL 200 5x 3.5 mm 3TP 5 mm 2.5 mm
DEsire UL 100 5 x 3.5 mm 2TP 5 mm 2.0 mm
DEsire UL Competition 100 2PT en 6 x 4.7mm 2TP 4 mm 2.0 mm

“Tuning” van de vlieger

Om je super ultra lichte vlieger nu goed te laten vliegen zijn er verschillende afstellingen welke je kunt aanpassen voor maximaal resultaat.

Frame van de vlieger moet niet alleen gekozen worden omdat die licht is, ook de stijfheid is van belang. In de tabel van frame gebruik is te zien dat ik gekozen heb voor flexibele vleugels (leading edge) en stijvere onderspanners en staander. Bij de DEsire UL competition is gekozen voor een stijvere vleugel met Sky Shark 2TP om de gewenste precisie te krijgen, echter gaat dit te kostte van de tricks.

Bij het frame keuze moet ook het gewicht balans in de vlieger bekeken worden. Een vlieger heeft een bepaald gewicht nodig om tricks te doen en simpel weg in hoeken te klikken. Een lichte indoor vlieger (< 120 gram) zal met weinig wind aanvoelen als een op hol geslagen veertje. De kunst is dus om de vlieger zo te construeren dat het gewicht op de juiste plek zit en gebruikt wordt om een ander deel van je vlieger te ontlasten van belasting. Dit deel kan dan extra licht geconstrueerd worden. Een vlieger heeft het meeste gewicht nodig in de neus. Een zware bovenspanner ( 5 mm) geeft extra gewicht in de neus en ontlast je dure en lichte onderspanners.

Lengte stokken kun je iets aanpassen ten opzichte van de standaard maten. Door de onderspanner 5mm te verlengen ontstaat er een groter vleugel oppervlak. De whiskers/stand-offs kunnen iets in lengte gevarieerd worden. De whiskers dichts bij de staander kunnen 5 tot 10 mm langer worden, de buitenste whiskers kunnen de zelfde lengte korter worden. Door deze schuin te zetten hoef je ze niet te zagen en kun je ze variabel verkorten. Door het aanpassen van de whisker lengtes is het mogelijk de vlieger met weinig wind goed op snelheid te houden.

Toom is misschien wel 1 van de belangrijkste en moeilijkste factoren. De bestaande toom kan aangepast worden, door de vlieger wat hoger af te stellen, maar soms is juist lager afstellen nog effectiever. (hoezo moeilijk) Hoger afstellen geeft de vlieger meer lift, echter mist deze de druk in het zeil nodig voor de precisie. Lager afstellen geeft meer druk, maar de vlieger mist nu zijn voorwaardse snelheid. Een duidelijker regel is de afstand tussen de “towpoints”. De towpoints is de plek waar je, je lijn bevestigd aan de vlieger. Door de toom zo te verstellen dat de afstand groter wordt, wordt je vlieger een stuk stabieler en preciezer. Anderzijds is de driepunt toom op de DEvotion vervangen voor een turbotoom. Deze toom geeft de vlieger nog enige agressiviteit met weinig wind. Voor de toom lijnen geldt, natuurlijk dat je dunne lijntjes gebruikt, ongeveer 40 kg lijn.

Vliegerlijnen en hun dikte zijn erg belangrijk bij weinig wind. Vliegerlijnen zijn te vergelijken met sleepkabels die de vlieger belemmeren, afremmen bij het vliegen. De oppervlakte wat door de lucht beweegt moet geminimaliseerd worden. Door dunne en korte lijnen te gebruiken wordt dit bereikt. De meest extreme geval is het indoor vliegen, de lijnen zijn 5 meter lang en houden 10 kg. Voor buiten is dit te kort en te licht. Hier variëren de lijnen van 25 tot 50 kg sterkte en een lengte van 15 tot 40 meter. Als regel kun je aanhouden: hoe minder de wind, hoe korter en lichter de lijnen.