Jury bij een STACK wedstrijd

Sport- en stunt vlieger wedstrijden is een demonstratie sport waar de vlieger piloot alles in het werk zet om een goede show neer te zetten met zijn vlieger. Verschillende factoren zijn van invloed: materiaal, de vliegers, beheersing van de vlieger en een stuk creativiteit bij het samenstellen van de kuur. Om uiteindelijk te winnaar te bepalen zijn er verschillende richtlijnen beschreven deze moeten gehanteerd worden door een jury. Er is geen sprake van wel en niet of een zwart en wit situatie, maar de eisen zijn een vloeiende lijn waarbij de jury moet werken in het grijs gebied.

Of nu de ene piloot beter is als de andere is een persoonlijke smaak. Een jury uitslag is een gemiddelde van de vijf of drie juryleden. Vaak wordt er uit de piloten groep geklaagd over het beoordelingsvermogen van juryleden van nieuwe en ingewikkelde manoeuvres, tricks. Het is natuurlijk een feit dat de innovatie van de sport ligt bij de piloten, jury zal daarom vaak niet herkennen of ze nu een nieuwe trick zien of dat het gewoon een mislukte trick was. Er vind dus ook een continue leerproces plaats bij de jury, een leer proces welk in verschillende STACK landen ook in verschillende richtingen kan gaan lopen.

Ik ben zelf van mening dat je kun werken met zeer ervaren juryleden, maar dat de routine ook begrijpbaar moet zijn voor een onervaren oog uit het publiek. Elk willekeurig persoon vormt een eigen mening welk ballet kuur hij/zij het best vond. Moet een jury een ingewikkelde en moeilijke trick welke er niet uitziet hoog waarderen? Ik denk het niet.

Hans Janse op de H.; “Centraal in de opzet voor een workshop jureren staat de wisselwerking tussen wat de piloot kan en doet, en wat het jurylid waarneemt en beoordeelt. Het relatief eenvoudige eindresultaat is de beslissing wie de beste piloot is, maar om 3 minuten vliegen te comprimeren in dat ene eindoordeel is niet eenvoudig.

Basis voor het oordeel is de techniek en de kontrole over de vlieger. Dat is heel duidelijk in de verplichte figuren, waarbij ook de jury weet wat er gevlogen moet worden (even afgezien van de manier waarop die figuren op papier, in twee dimensies zijn weergegeven).

Maar ook in de precisie routine en het ballet gaat het om techniek en controle. Een ‘artistiek’ eindresutaat levert een meerwaarde, voorzover een complexe, door de piloot zichzelf opgelegde reeks van “vliegbewegingen” ook voor jury -en publiek- zichtbaar wordt gemaakt.

Zo’n choreografie uiteenrafelen in wat er nu eigenlijk wordt gevlogen, hoe moeilijk of makkelijk dat is, hoe ‘vast van hand’ de piloot werkelijk is en wat misschien bij toeval past of goed gaat is het werk van het jurylid, dat daarna alles weer moet samenvatten in een twee of drie-cijferig eindoordeel.

Natuurlijk moet dat zo objectief mogelijk gebeuren. Maar zelfs een rechte lijn kan lastig te beoordelen zijn. Voor het waarnemen maakt het verschil of het jurylid direct achter de piloot staat of verder weg en opzij, maar ook als het standpunt goed moet duidelijk zijn of de rechte lijn wel recht was, of de piloot wel van plan was een rechte lijn te vliegen, en of zo’n rechte lijn wel past in de routine. Voor elk onderdeel van -en de onderlinge samenhang in- de routine moet eigenlijk zo’n beslissing genomen worden, waarbij “bedoelingen van de piloot” het oordeel zo min mogelijk mogen beïnvloeden, omdat die immers niet rechtstreeks zichtbaar zijn. Het ballet is in dat verband – iets – eenvoudiger omdat men mag aannemen dat de muziek niet toevallig is gekozen. (als dat wel zo lijkt is er dus eigenlijk van ballet geen sprake…)

“Waarnemen” is dan ook voor het beginnend jurylid het belangrijkste eerste ‘trainingsonderdeel’. En niet alleen na afloop van die ene routine, maar ook na afloop van de wedstrijd moet een jurylid nog een redelijk idee hebben van wat er gevlogen is, tenslotte moeten de deelnemers ook in zekere mate vergeleken worden. Het geven van een oordeel kan bijna alleen in de praktijk geoefend worden, vandaar dat een ‘workshop’ jureren niet echt compleet is zonder “echte” routines. Een belangrijke taak van de jury is het na de wedstrijd uitleggen aan de deelnemers waarop het oordeel is gebaseerd, eventueel -op verzoek- geven van adviezen over verbeteringen. Natuurlijk niet om een routine aan te passen aan de smaak van de jury, maar aan de mogelijkheden van de piloot, in vergelijking met andere piloten.

Na regelmatig -en veel- jureren zijn juryleden tenslotte ‘getrainde waarnemers’ die veel kennis hebben van wat er kan of zou kunnen, en hoe dat er uit ziet of  zou kunnen zien, veel meer dan de piloot, die hoofdzakelijk zijn of haar eigen routines ziet en vaak niet meer dan enkele details van de routines van anderen. Ook na de wedstrijd is het de wisselwerking tussen piloot en jurylid die -voor beiden- het sportvliegeren interessant maakt en houdt.”

Mee jureren van de piloten langs de lijn is niet alleen erg lastig omdat het beeld vertekent, maar ook erg leerzaam. Je kunt toch de grote lijnen zien en andere zien presteren of falen en later in de uitslag zien wat de jury daarmee gedaan heeft in de beoordeling. Enkele piloten langs de zijlijn welke commentaar geven is leuk te horen en ook leerzaam.

Een andere manier van jureren zien we in de V.S. De piloten zelf jureren daar, dit systeem heeft voor- en nadelen. Grootste nadeel is dat de piloten hun eigen concurrent moeten beoordelen. Voordeel is het verplicht bekijken van alle routines en het nooit tekort aan juryleden. Ik denk dat het voor wedstrijd piloten heel leerzaam is van tijd tot tijd te jureren. Dit kan heel simpel door te jureren in een andere klasse.

Na een routine overlegt de jury met elkaar over de waargenomen prestaties. Hierbij valt de wedstrijd altijd geheel stil. Om het dode moment in de wedstrijd om te zetten in een hoogte punt zou ik graag een open jurering zien. De juryleden laten aan het eind van de routine de cijfers zien door het opsteken van de cijfers.

In de toekomst zie ik me een gevulde toeschouwers tribunes na kuur wordt het dood stil in de arena. Wat zal de jury geven, de cijfers worden op gestoken het publiek gaat uit zijn dak. De piloot waant zich nu al winnaar terwijl er nog drie deelnemers moeten komen. Een droom van een ander deelnemer vervliegt. Commercie op de festivals bloeien als nooit te voren met de verkoop van rot fruit aan het publiek welke hun ongenoegen zullen uiten naar de jury. Na de wedstrijd worden de juryleden weggeleid door hun bodyguards naar hun limousines, welke geheel gepantserd zijn tegen rond vliegend fruit. De winnende piloot maakt nog een ere ronde in de arena waar een bloemen zee neer daalt op hem.  STACK 2010..?

Als de piloten kunnen omgaan met open jurering en niet de juryleden persoonlijk aanvallen om hun oordeel denk ik dat dit een interessante ontwikkeling is.

STACK wedstrijden zijn van oudsher een bron van discussie omtrent de uitslag, jury beslissingen en samenstelling. Dit geeft de wedstrijden een vieze nasmaak. Het is jammer dat we de beste niet kunnen meten aan de hand van de meeste doelpunten of een zwart-wit geblokte vlag. Ik geloof dat discussie rond de uitslag geen slecht gegeven is, zolang men de jury respecteert. Denk je het beter te weten en te kunnen, ga dan zelf in de jury, misschien leer iets bij of leer je de andere juryleden iets bij.

“De echte uitdaging blijft natuurlijk alleen voor de vliegeraar!”

…en daar sluit ik me geheel bij aan.

Stephen Versteegh en Hans Janse op de Haar